eğiticilerin eğitimiBir ülkenin sosyal, kültürel ve ekonomik kalkınmasında en önemli unsur, insanın nitelikli olarak yetiştirilmesidir. İnsanın yetiştirilmesinde ise en önemli kişiler eğitmenler - öğretmenlerdir.

Eğitim sisteminin başarısı nitelikli olarak yetişmiş eğitmenlere ve öğretmenlere bağlıdır. Nitelikli eğitmenlerin genel kültürü, alan bilgisi ve pedagojik donanımı üst seviyede olmalıdır. Öğretmen, yetiştirdiği bireylerin başarıları ile toplumu geliştirebileceğini vurgulamak için etkili öğretmenlik kavramı sıkça kullanılmaktadır. Burada akla gelen, "eğitmeni etkili kılan nedir?" sorusudur. Etkili öğretmen, sınıfta neyin iyi gittiğinin farkında olan, sınıfta işleyen veya işlemeyen faktörleri belirleyebilen kişidir.

Etkili öğretmenler, pedagojik olmayan yanlış davranışlardan arınmış ve pedagojik olan bütün unsurları yeterince içselleştirerek yaşantıya geçirme becerisi gösterebilenlerdir. Etkili öğretmen, öğrencilerine karşı açık, onlarla iyi anlaşan, samimi, kararlı, duyarlı, sevecen, hoşgörülü ve anlayışlı kişilik özellikleri gösteren davranışlara sahip kişidir. Etkili öğretmen, “sınıfın başarısında standart bir ortalamayı tutturmuş veya sınıfı ortalama başarı düzeyinin üzerine çıkaran kişi” olarak tanımlanabilir.

Etkili öğretmenin bir başka tarifini de, öğrencilerin öğrenmesine yardımcı olan, onların öğrenmelerini kolaylaştıran, güdüleyici kişilik ve başarıya adanmışlık olarak tanımlayabiliriz. Etkili öğretmen, sınıfı başarılı, öğrenciler ile iyi ilişkiler içinde bulunabilen, sunduğu konuya yönelik öğretim stratejisi geliştirebilen, yeni öğretim teknik ve kaynaklarını kullanan öğretmendir. Genel kültürü, konu alanı bilgisi, mesleki bilgi ve becerileri güçlü olan öğretmen konuların anlamlı hale getirilmesi, kaygının azaltılması, etkin katılım ve geri bildirimin önemini kavramış kişidir.

Öğretmen Davranışları ile ilgili Bazı Açıklamalar

Öğretmenler olumlu davranışları ile olduğu gibi olumsuz davranışları ile de sürekli gündeme gelmişlerdir. Öğretmen davranışları konusunda literatüre bakıldığında geniş açıklamalar ve araştırmalar yapıldığı görülmektedir. Bu açıklama ve araştırmalardan bazılarına aşağıda yer verilmiştir. 

Öğretmenler sınıflarında gereken etkiyi sağlayabilmeleri için kendilerinin model olabilecek davranışlara sahip olmaları gerekir. Olumsuz davranışlara sahip öğretmenler öğrenci davranışlarını da olumsuz etkilerler. Öğretmen sınıfın en önemli kişisidir. Onun doğru veya yanlışları çocukların davranışlarında önemli etkiler yaratır. Birçok öğretmen sınıfında aşırı otoriter, yaratıcılıktan uzak, duygulardan soyutlanmış olarak öğrencileriyle ilişki içine girmektedirler. Bu tip öğretmenler sınıf ortamını olumsuz etkileyebileceği gibi, öğrencileri için yanlış bir insan modeli olarak da onların kişiliklerini kendi özellikleri yönünde olumsuz etkilerler. 

eğitmenOlumsuz davranışlara sahip öğretmenler ben üstünüm, kontrol etmeliyim duygusuna sahiptirler. Talebelerinden prensip beklemektedirler. Öğrencilere acır ve sorumluluğu üstlenirler. Aşırı koruyucudurlar. Kendilerini haklı, öğrencileri haksız görür ve sürekli hata ararlar. Öğrencilerden mükemmellik beklerler. Her şeyi eksik ve yetersiz bulur ve hatalara karşı hoşgörüsüzdürler. Öğrencilere karşı küçümseyici ve aşağılayıcı tutum ve davranışlar sergilerler. Öğretmenlerin sergiledikleri bu olumsuz davranışlar öğrencilerde isyankârlığı, kuşkuyu ve olumsuz davranışları artırır. Öğrenci çaba harcamaktan vazgeçer ve intikam peşine düşer. Öğrencilerde kendine acıma, başkalarını sürekli eleştirme, başkalarına güvenmeme, özgüven duygusunda azalma görülür. Öğrenciler davranışlarında gittikçe daha bağımlı hale gelirler. Güç ve şiddet uygulanan çocukların, sevgi temeline dayalı olarak yetişenlere göre daha çok ahlaki problemler yaşadıkları belirtilmektedir. Sınıfta bazı öğretmenler çocuğa konuları öğretmekten çok onlara kendi benlikleri hakkında olumsuz geri bildirim vermektedirler.

Bu durum çocuklarda olumsuz benlik algısı oluşturarak onların ruh sağlığını olumsuz etkilemektedir. Yapılan bir araştırmada, sevilmeyen öğretmenlerin aşırı otoriter, hoşgörüsüz, anlayışsız, tarafsız ve adil olamama, derste susturma cezası verme, onur kırıcı ifadeler kullanma gibi özelliklere sahip oldukları sonucu elde edilmiştir. Sevilen öğretmenlerin ise diyaloğa açık, öğrenci sorunlarıyla ilgilenen, öğrenciye yardımcı olan, hoşgörülü ve olgun davranabilen kişiler olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Destekleyici bir okul ortamında yetişen çocukların, uygun toplumsal davranışları kolay kazanabileceklerini, tersine cesaret kırıcı ortamda yetişen çocukların ise zayıf bir uyum yapacaklarını ve sonuç olarak ruh sağlıklarının bozuk olacağı belirtilmiş.

Amerika’da öğretmenler üzerinde yapılan bir araştırmada öğrencilerine olumsuz tepkiler veren öğretmenlerle, olumlu tepki veren öğretmenler karşılaştırılmıştır. Öğrencilerine olumlu tepkiler veren öğretmenlerin, olumsuz tepki veren öğretmenlere göre sınıflarında disiplin sorunlarını daha kolay çözdükleri, öğrencilerinin öz saygı düzeylerinin daha yüksek olduğu görülmüştür. Öğretmenlerin öğrencilerine karşı olumlu tutumlarının çocukların öz saygı düzeylerini artırdığı ve öz saygı düzeyi ile akademik başarı arasında pozitif ilişki olduğunu kanıtlayan çok sayıda araştırma yapılmıştır.

Etkili Eğitmenlik

Öğretmen özellikleri üzerinde çalışan araştırmacılar, iyi bir öğretmen ile etkili bir öğretmen arasındaki farka dikkat çekmişlerdir. Araştırmaya göre iyi öğretmen ile etkili öğretmeni ayıran birtakım faktörler vardır. Etkili metot kullanımı ve uygun bir içerik sunma becerisinin özellikle etkili öğretmenin tanımında önemli olduğunu vurgulamışlardır. Araştırmacılar iyi bir öğretmenin de sınıfında etkili olabileceği yönünde görüş belirtmişlerdir. Araştırmaya göre içeriği etkili bir metot ile öğretmeye çalıştığında öğretmenler daha etkili olabilmektedirler.

Bilim adamları  iyi bir öğretmenin ne yapması gerektiğine cevap aramış ve iyi öğretmeni, güçlü bir akademik yeterliliğe sahip ve konusunu çok iyi bilen kişi olarak belirtmişlerdir. Etkili öğretmeni ise öğrencilerine karşı açık, onlarla iyi anlaşan, sevecen, anlayışlı kişilik özellikleri gösteren olarak tanımlamışlardır.

Bilim adamları  okul müdürlerinin görüşlerini alarak etkili öğretmen niteliklerini betimlemişlerdir. Araştırma sonucuna göre etkili öğretmen özellikleri olarak, çocuklarla beraber olmaktan hoşlanma, kendine güven duyma, sınıf düzenleme ve kontrol etme yeteneğine sahip olma gibi özelliklerin ön plana çıktığı görülmüştür. Etkili öğretmen niteliklerini, 7-17 yaş arası öğrencilere iyi öğretmeni tanımlamaya yönelik ödev vererek betimlemeye çalışmışlardır. Sonuçta etkili öğretmeni öğrencilerini önemseyen, etkili öğretim etkinliklerinde bulunan, güvenilir kişi olarak tanımlamışlardır.

Yapılan bir araştırmada ideal öğretmenin nasıl davranacağına üniversite öğrencilerinin görüşleri alınarak cevap aramıştır. İdeal öğretmen, mesleğini seven, ön yargılı olmayan, çağdaş, dürüst, esprili, öğrencilerini seven, konusunda uzman, öğrenciyi derse katan, dersini sevdiren, sınıfta tatlı-sert olan, öğrencilerin bireysel farklılıklarını bilen ve bu duruma uygun davranabilen özellikleri ile tanımlanmıştır. Genellikle başarılı bir öğretmende bulunması gerekli nitelikler kişisel ve mesleki olarak iki grupta incelenmiştir. Kişisel nitelikler içerisinde hoşgörülü ve sabırlı, açık fikirli, esnek, uyarlayıcı, cesaretlendirici ve destekleyici olma gibi özellikler ön plana çıkarken; mesleki bilgi ve beceriler olarak da genel kültür, konu alanı bilgisi ve mesleğe yönelik bilgi ve becerilerin önemi vurgulanmıştır. 

Siz de iyi bir eğitmen olmak için yazıda eğiticilerin eğitimi için önem arz ettiği vurgulanan tüm noktalara dikkat etmelisiniz. Bu hususta eğiticinin eğitimi programı ile MEB AKADEMİ tecrübesi ve uzman kadrosu ile daima yanınızdadır.

Yorumlar   

0 #2 Zuhal BİLGİÇ 27-02-2016 20:37
Gerçekten de iyi bir eğitmen olmak için bilgi yeterli olmuyor. İnsan denen varlığı ve insan psikolojisini de iyi bilmek gerekiyor. Ve tabi bu bağlamda eğiticinin kendisini de tanıması ve duygu durumunu da kontrol altında tutabilmesi önemli...
Alıntı
0 #1 LevenT YÜKSEL 05-06-2014 07:58
Eğitmenlik konusunda vizyon kazandıran detaylı bir yazı olmuş. Çok faydalandım. Teşekkürler. Benzeri yazıların devamını dileriz :)
Alıntı

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile